Wydrukuj tę stronę

WIELKI PIĄTEK: Szacunek dla Krzyża, ks. Edward Staniek


Uczestniczymy w liturgii Wielkiego Piątku. W tym dniu Kościół nie sprawuje Eucharystii, czyli nie ponawia w sposób sakramentalny Ofiary Zbawiciela. Cała jednak liturgia dnia dzisiejszego oparta jest na schemacie liturgii mszalnej.

Akt pokutny, to chwila ciszy, w której celebrans leży twarzą do ziemi przed ołtarzem, który jest miejscem świętym. Ta postawa oznacza szacunek i pokutę. Człowiek z twarzą zwróconą do ziemi przed świętym Bogiem, wyraża prawdę o sobie. O swej małości i o swej grzeszności.

Następnie uczestniczyliśmy w liturgii czytań z Pisma Świętego. Ono zaprowadziło nas aż na szczyt Golgoty. Jan Ewangelista pomógł nam przypomnieć sobie wielką miłość, jaką Syn Boga objawił w Wielki Piątek Ojcu przez swe posłuszeństwo, i nam przez dzieło odkupienia.

Przed nami jest część przypominająca ofiarowanie. Tym razem zamiast chleba i wina Kościół na patenie ustawia prośby skierowane do miłosiernego Boga. Tymi prośbami obejmuje najważniejsze sprawy wierzących i niewierzących, Kościoła i świata, żywych i zmarłych.

Po tej wspaniałej modlitwie nastąpi podniesienie. Dziś zamiast Świętego Chleba i Kielicha wypełnionego Krwią Chrystusa, kapłan trzykrotnie podniesie i odsłoni Krzyż, a na nim wizerunek Chrystusa. Upadniemy przed Nim na kolana i oddamy Mu chwałę. Podobnie jak to czynimy w czasie podniesienia w liturgii mszalnej.

Po tym obrzędzie rozpocznie się adoracja krzyża, w czasie której podejdziemy osobiście, by na nim złożyć pocałunek. Jest to wyznanie wiary w nasze zbawienie; wyznanie szacunku i wdzięczności wobec Jezusa, który tak drogo zapłacił za wybawienie nas od grzechu i śmierci wiecznej.

Warto zaznaczyć, że ten zwyczaj indywidualnej adoracji drzewa Krzyża znany był już w starożytności. Zachował się opis jak adorowano drzewo Krzyża w Jerozolimie w drugiej połowie wieku IV. Oto on:

Na Golgocie ustawia się tron. Biskup zasiada na tronie i ustawia się przed nim stół nakryty lnianą tkaniną. Diakoni stoją dookoła. Przynoszą srebrną, pozłacaną skrzynkę, w której jest święte drzewo Krzyża, otwierają skrzynkę i kładą na stole tak drzewo, jak i tabliczkę.

Kiedy już położą je na stole, biskup siedząc bierze w ręce oba końce świętego drzewa, diakoni zaś, którzy stoją wokół, pilnują. Pilnuje się tak dlatego, że zgodnie ze zwyczajem każdy z całego ludu – wierny czy katechumen podchodząc nachyla się nad stołem, całuje święte drzewo i odchodzi. A ponieważ kiedyś – nie wiem kiedy – jak mówią – ktoś odgryzł i skradł kawałek ze świętego drzewa, teraz diakoni, którzy stoją wokół, pilnują, by któryś z podchodzących nie ośmielił się znowu tak uczynić.

Tak więc przechodzi cały lud, wszyscy jeden po drugim pochylają się, najpierw czołem, potem oczyma dotykają Krzyża oraz tabliczki, a pocałowawszy Krzyż odchodzą – nikt jednak nie dotyka go rękoma (Egeria, Pielgrzymka do miejsc świętych, 37,1-3).

Współczesna liturgia nawiązała do tradycji starożytnej, która powstała w Jerozolimie, gdzie wówczas przechowywano drzewo świętego Krzyża. Wiara przyprowadza nas do Krzyża, a miłość każe złożyć na nim pocałunek. Uczyńmy to w modlitwie, rozważając jak wiele zawdzięczamy Jezusowi.

Po adoracji Krzyża, zgodnie ze schematem liturgii mszalnej, będzie miał miejsce obrzęd Komunii świętej. Poprzedzi go wspólne odmówienie Modlitwy Pańskiej.

Zamiast błogosławieństwa przeniesiemy Jezusa w monstrancji do Grobu i rozpoczniemy adorację Najświętszego Sakramentu. Będzie ona trwała aż do Rezurekcji, czyli uroczystej Mszy świętej, w której dziękować będziemy Ojcu niebieskiemu za zmartwychwstanie Jezusa i powołanie nas do życia wiecznego.