Ekspres homiletyczny

NABOŻEŃSTWO PIĘCIU TAJEMNIC KRZYŻA
OBRZĘDY WSTĘPNE
Pieśń na wejście: W krzyżu cierpienie

K: W imię Ojca...
W: Amen.

Komentarz:
Przeżywamy rok św. Pawła. Podczas dzisiejszego spotkania, które przypada na czas trwania Wielkiego Postu, pragniemy ze św. Pawłem pochylić się nad tajemnicami Krzyża Świętego. Nabożeństwo będzie się składać z pięciu rozważań. Po zapowiedzeniu tajemnicy, na stojąco wysłuchamy Słowa Bożego. Po pieśni w postawie siedzącej wysłuchamy tekstu rozważań.

Modlitwa:
K: Módlmy się
Wszechmogący, wieczny Boże, Ty nam dałeś nowe życie przez błogosławioną śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa, zachowaj w nas dzieło swojego miłosierdzia i spraw, abyśmy przez udział w tym misterium żyli zawsze dla Ciebie. Przez Chrystusa, Pana naszego.
W: Amen.

ROZWAŻANIA
TAJEMNICA MĄDROŚCI

Lektor:
Z Pierwszego Listu św. Pawła do Koryntian:
„Nauka bowiem krzyża głupstwem jest dla tych, co idą na zatracenie, mocą Bożą zaś dla nas, którzy dostępujemy zbawienia. Napisane jest bowiem: Wytracę mądrość mędrców, a przebiegłość przebiegłych zniweczę. Gdzie jest mędrzec? Gdzie uczony? Gdzie badacz tego, co doczesne? Czyż nie uczynił Bóg głupstwem mądrości świata? Skoro bowiem świat przez mądrość nie poznał Boga w mądrości Bożej, spodobało się Bogu przez głupstwo głoszenia słowa zbawić wierzących. Tak więc, gdy Żydzi żądają znaków, a Grecy szukają mądrości, my głosimy Chrystusa ukrzyżowanego, który jest zgorszeniem dla Żydów, a głupstwem dla pogan, dla tych zaś, którzy są powołani, tak spośród Żydów, jak i spośród Greków, Chrystusem, mocą Bożą i mądrością Bożą" (1 Kor 1, 18-24).
Pieśń: Krzyżu Chrystusa bądźże pochwalony

Rozważanie:
Krzyż – dwie skrzyżowane belki drewna, na których konali skazańcy. Krzyż służył Rzymianom za narzędzie wymierzania sprawiedliwości, wymierzania właściwej kary za złamanie prawa rzymskiego. Oskarżeni, skazani prawomocnym wyrokiem na śmierć, nie mieli wyjścia, poddani różnym wymyślnym przez żołnierzy torturom, w końcu kończyli na krzyżu, na którym wygasało ich życie.

Grecy wychwalający rozum, szukali w świecie mądrości, która nada sens ich ziemskiemu życiu. Grecy widzieli więc w krzyżu jedynie głupstwo. Śmierć na krzyżu odsłania porażkę życia, była sprzeczna ze zdrowym rozsądkiem. Krzyż stanowił dla nich hańbę, odrzucenie, porażkę i swego rodzaju dehumanizację. Poganie więc, Rzymianie jak i Grecy, byli zgodni w rozumieniu Krzyża – krzyż traktowali jako głupstwo.

Dla Izraelitów zaś krzyż stanowił przekleństwo. W Księdze Powtórzonego Prawa czytamy:„Jeśli ktoś popełni zbrodnię podlegającą karze śmierci, zostanie stracony i powiesisz go na drzewie – trup nie będzie wisiał na drzewie przez noc, lecz tegoż dnia musisz go pogrzebać. Bo wiszący jest przeklęty przez Boga. Nie zanieczyścisz swej ziemi, danej ci przez Pana, Boga Twego, w posiadanie" (Pwt 21, 22n). Żydzi wieszali ciała złoczyńców w celu ostrzeżenia innych przed popełnieniem podobnego przestępstwa. Zawiśnięcie na krzyżu było więc dla Izraelitów zgorszeniem, to znaczy pułapką bądź kamieniem zawadzającym na drodze. Dla Żydów krzyż jest sprzeczny z samą istotą Boga, który objawił się w cudownych znakach.

Szaweł podzielał myślenie pogan, jak i Żydów dotyczące Krzyża. Kiedy jednak spotkał na drodze do Damaszku Chrystusa Ukrzyżowanego i Zmartwychwstałego, zmienił swoje myślenie o krzyżu. Odtąd Krzyż ma dla Pawła podstawowy prymat w historii ludzkości. Krzyż stał się centralnym punktem jego teologii. Dlatego w Liście do Kościoła w Koryncie, gdzie dochodziło do zamętu i skandali, gdzie jedności Ciała Chrystusowego zagrażały spory i wewnętrzne podziały, Apostoł Narodów głosi orędzie Chrystusa Ukrzyżowanego.

Dla Greków nie do przyjęcia było to, że Bóg stał się człowiekiem, że dał się ograniczyć ciałem, przyjął ograniczenia miejsca i czasu. Nie do przyjęcia było dla nich to, że Bóg mógł znaleźć się na Krzyżu. Dla Izraelitów zaś, szukających wypełnienia Prawa poprzez dobre uczynki, nie do zrozumienia było to, że Bóg stanie się Mesjaszem i umrze na Krzyżu. Na Krzyżu, którego On sam traktował za przekleństwo.

Św. Paweł podkreśla mocno mądrość płynącą z Krzyża. Mądrość Krzyża, bowiem wyraża się w tym, że Chrystus oddał na Nim życie. To, co było głupstwem i zgorszeniem, Bóg zmienił w mądrość, która nie jest zrozumiała dla ludzkiego rozumu, ale do której podchodzi się z wiarą.

Zadajmy sobie pytania: czym dla mnie jest Krzyż? Porażką, głupstwem czy mądrością? Czy noszę i dlaczego noszę krzyż na swojej piersi? Czy w moim mieszkaniu jest krzyż na ścianie?
„Któryś za nas cierpiał rany, Jezu Chryste zmiłuj się nad nami".


TAJEMNICA ŁASKI (ZBAWIENIA)
Lektor:

Z Listu św. Pawła do Galatów:
„Tymczasem ja dla Prawa umarłem przez Prawo, aby żyć dla Boga: razem z Chrystusem zostałem przybity do krzyża. Teraz zaś już nie ja żyję, lecz żyje we mnie Chrystus. Choć nadal prowadzę życie w ciele, jednak obecne życie moje jest życiem wiary w Syna Bożego, który umiłował mnie i samego siebie wydał za mnie. Nie mogę odrzucić łaski danej przez Boga. Jeżeli zaś usprawiedliwienie dokonuje się przez Prawo, to Chrystus umarł na darmo" (Ga 2, 19-21).
Pieśń: Łaską jesteśmy zbawieni

Rozważanie:
Paweł w tajemnicy krzyża widzi mądrość Boga. Boża mądrość jest inna od mądrości ludzkiej. Mądrość ludzka widziała w krzyżu jedynie zgorszenie i głupstwo. Niedorzecznym jest bowiem to, że ktoś umiera za kogoś w tak haniebny sposób. A jednak Bóg wybiera to, co haniebne w oczach człowieka, i wbrew jego logice rozumowania oddaje życie na drzewie krzyża. Ludzka logika, według której „Bóg kończy na krzyżu", staje się logiką naszych czasów. W dzisiejszym świecie niektórzy dalej nie widzą logiki krzyża. Chrześcijanie zaś chlubią się z krzyża, choć jest on mądrością. Mądrością jest to, że Jezus umarł i zmartwychwstał dla wszystkich ludzi, nawet dla tych, którzy w to nie wierzą.

Paweł dostrzega w krzyżu mądrość, którą jest darmowość zbawienia, łaski udzielonej nam od Boga. W teologii Apostoła Narodów, powiedzieć „krzyż", to powiedzieć zbawienie jako łaska dana każdemu stworzeniu. W Bożej mądrości krzyż z haniebnego narzędzia zabójstwa staje się znakiem zwycięstwa nad grzechem i szatanem. Na krzyżu Bóg ogłosił Ewangelię łaski. Śmierć Jezusa staje się łaską, która uwalnia nas z naszych grzechów, która daje nam zbawienie.

Paweł w spotkaniu ze Zmartwychwstałym zrozumiał, że Chrystus umarł za niego. Paweł doświadczył śmierci własnych grzechów. Dlatego stwierdza, że z Chrystusem został przybity do krzyża. Umarł dla grzechu, aby żyć dla Boga. „Ci, którzy należą do Chrystusa Jezusa, ukrzyżowali ciało swoje z jego namiętnościami i pożądaniami" (Ga 5, 24).

Czy doświadczyłem tego, że Jezus umarł za mnie na drzewie krzyża? Czy wierzę w to, że razem z Chrystusem zostałem przybity do krzyża wraz z moimi namiętnościami i pożądaniami? Czy oddaję moje grzechy, słabości Jezusowi, aby to On zniszczył je na krzyżu? Czy widzę w krzyżu źródło łask płynących do mnie?

Panie Jezus Chryste, Ty któryś mnie umiłował i samego siebie wydał za mnie, proszę Cię, abym nigdy nie odrzucał łaski zbawienia, która płynie do mego serca z wysokości krzyża. Pragnę z Tobą Jezu być ukrzyżowany. Pragnę zadać śmierć moim grzechom, słabościom, wadom i pokusom. Wpatrzony w Twój krzyż, pragnę za świętym Pawłem powiedzieć: „Już nie ja żyję, lecz żyje we mnie Chrystus (Ga 2, 20)".

Któryś za nas cierpiał rany, Jezu Chryste zmiłuj się nad nami.

TAJEMNICA SPRZECIWU
Lektor:
Z Listu św. Pawła do Galatów:
„Co do mnie, nie daj Boże, bym się miał chlubić z czego innego, jak tylko z krzyża Pana naszego Jezusa Chrystusa, dzięki któremu świat stał się ukrzyżowany dla mnie, a ja dla świata" (Ga 6, 14).

Pieśń: Ciągle zaczynam od nowa

Rozważanie:
Grecy, Rzymianie i Izraelici nie widzieli żadnego sensu w śmierci na krzyżu. Chrześcijanie także by nie widzieli nadziei krzyża, gdyby nie Chrystus, który na nim zawisł i przez swoją śmierć dał wszystkim ludziom zbawienie. Mądrość krzyża głosi orędzie darmowości i powszechności zbawienia. Krzyż staje się narzędziem łaski płynącej od Boga, do każdego człowieka. Chrześcijańskie patrzenie na krzyż jest kategorycznie sprzeczne z myśleniem dzisiejszego świata. Świat odrzuca to, co przykre, hańbiące, co przynosi porażkę. Świat nie chce mówić o cierpieniu, poświęceniu się dla innych. Zażywanie przyjemności, ciągła praca (nad sobą), aby mi było lepiej, wywołuje w człowieku przekonanie, by żyć tylko sprawami doczesnymi. Dlatego świat stoi w opozycji do chrześcijańskiego podchodzenia do krzyża.

Paweł stwierdza, że umarł dla świata. Jakże głębokie to słowa. Nie ma już mnie dla świata – mówi Paweł – a świata dla mnie. Dokładniej: nie ma już „tego świata", praw, reguł, mądrości, porządku tego świata, wszystkiego, na czym polegają ludzie myślący wyłącznie na sposób doczesny. A wszystko to za sprawą Chrystusowego krzyża, który okazał się jedynym w swoim rodzaju punktem reorientacji.

Paweł chlubi się krzyżem Chrystusa. Krzyż staje się dla niego znakiem sprzeciwu. Patrzenie na krzyż uczy go wiary w Chrystusa, a co za tym idzie - niepokładaniem nadziei w dobrach tego świata. Opozycja do tego, co proponuje nam świat, sprzeczna jest z mądrością Bożą. Grzech jest na świecie. Szatan poprzez świat kusi człowieka. Trzeba sprzeciwić się propozycją tego świata. Krzyż jest pomostem prowadzącym ku nowemu człowieczeństwu i bram nowego świata. Jeśli sprzeciwię się temu, co proponuje mi świat i wybiorę kosztowanie łaski Pana, krzyż ukaże drogę do nowego świata, świata Bożego. Krzyż zmienia myślenie o świecie, daje nowy świat wypełniony łaską Boga. Ukrzyżowanie świata rodzi nowe życie w Chrystusie.
„Któryś za nas cierpiał rany, Jezu Chryste zmiłuj się nad nami'.

TAJEMNICA MOCY BOŻEJ
Lektor:
Z Pierwszego Listu św. Pawła do Koryntian:
„My głosimy Chrystusa ukrzyżowanego, który jest zgorszeniem dla Żydów, a głupstwem dla pogan, dla tych zaś, którzy są powołani, tak spośród Żydów, jak i spośród Greków, Chrystusem, mocą Bożą i mądrością Bożą. To bowiem, co jest głupstwem u Boga, przewyższa mądrością ludzi, a co jest słabe u Boga, przewyższa mocą ludzi" (1 Kor 1, 23-25).
Pieśń: Pan jest mocą swojego ludu

Rozważanie
Dlaczego Paweł uczynił Krzyż podstawowym punktem swego przepowiadania? Gdyż Krzyż ukazuje „moc Bożą", która jakże jest odmienna od mocy ludzkiej. „Moc Boża" objawia potęgę miłości Boga do człowieka. „To bowiem co jest głupstwem u Boga, przewyższa mądrością ludzi, a co jest słabe u Boga, przewyższa mocą ludzi" (w. 25).

Żydzi myśleli, że krzyżując Jezusa, pozbawią Go mocy. Po ludzku sądzili, że śmierć ma większą moc niż życie. To jednak ludzka kategoria kalkulacji. Bóg potrafi uczynić z niemocy ludzkiej prawdziwa moc dającą życie. Krzyż dzięki Bogu staje się orędziem życia, a nie śmierci. Bóg używa sposobów i narzędzi, które na pierwszy rzut wydają się nam jedynie słabością. Chrystus Ukrzyżowany z jednej strony objawia słabość człowieka, z drugiej prawdziwą „moc Boga". Krzyż dla człowieka jest słabością. Niekiedy tak nas przygniata, że nie możemy powstać. Wydaje się nam, że nie damy rady. Krzyż jednak jest „mocą Bożą". Dzięki łasce Chrystusa, niemożliwe staje się możliwym, zwyczajność przemienia się w cud, śmierć przechodzi w życie, słabość prowadzi do siły, porażka zamienia się w zwycięstwo. Moc Boża pomaga nam wziąć swój krzyż i iść z nim przez życie.

Św. Paweł poznał na własnym ciele smak słabości i mocy krzyża, i zaświadcza o tym w różnych miejscach swoich Pism. „Pan mi powiedział: «Wystarczy ci mojej łaski. Moc bowiem w słabości się doskonali»" (2 Kor 12, 9), i dalej: „Bóg wybrał to, co niemocne, aby mocnych poniżyć" (1 Kor 1, 28). Spotkanie ze Zmartwychwstałym przemieniło słabości Pawła w cnoty. Pozostał jednak w nim oścień, którego nigdy nie mógł się pozbyć. Sama także misja ewangelizacyjna Apostoła Narodów poddana tak wielu próbom: kamieniowanie, więzienie, oszczerstwa, staje się zwycięstwem. Paweł znosząc cierpliwie cierpienia dla Chrystusa, wytrwałością umacnia swych braci. Staje się więc on dla nas wzorem mocy, która w słabości się doskonali. Może w naszym życiu dotknął nas już krzyż cierpienia? Jak go przyjąłem? Czy ufam w „moc Bożą" płynącą z Krzyża? Czy w swoich słabościach widzę przestrzeń działania „mocy Bożej"? Czy wierzę, że Chrystus ma moc uzdrowienia, pokonania moich słabości?
„Któryś za nas cierpiał rany, Jezu Chryste zmiłuj się nad nami".

TAJEMNICA POJEDNANIA
Lektor:
Z Listu św. Pawła do Efezjan:
„Chrystusa bowiem jest naszym pokojem. On, który obie części ludzkości uczynił jednością, bo zburzył rozdzielający je mur - wrogość. W swym ciele pozbawił On mocy Prawo przykazań, wyrażone w zarządzeniach, aby z dwóch rodzajów ludzi stworzyć w sobie jednego nowego człowieka, wprowadzając pokój, i w ten sposób jednych, jak i drugich znów pojednać z Bogiem w jednym Ciele przez krzyż, w sobie zadawszy śmierć wrogości." (Ef 2, 14-16).
Pieśń: Krzyżu Święty co świat obejmujesz

Rozważanie:
W Świątyni Jerozolimskiej dziedziniec Żydów oddzielony był murem od dziedzińca pogan. Izraelici przez Prawo Mojżeszowe i przez wybraństwo Boże czuł się uprzywilejowanym narodem. Między Izraelitą a poganinem nie było jedności i miłości. Krzyż Chrystusa zmienia ten porządek. W Krzyżu dokonuje się pojednanie jednych z drugimi. Chrystus znosi raz na zawsze Prawo, na rzecz nowego prawa miłości. Od Krzyża rozpoczyna się nowa era pokoju, zostaje stworzony „nowy człowiek". Jezus rozbija krzyżem mur wrogości międzyludzkiej. W swoim ciele Chrystus jedna ludzi z Ojcem, ale i jedna ludzi między sobą. Fizyczne ciało Chrystusa złożone w ofierze na Krzyżu, staje się „mistycznym Ciałem", jednocząc wszystkie członki, który już zostały pojednane. W krzyżu Jezusa drugi człowiek staje się dla mnie bratem i moja siostrą. Już nie jestem sam, już nie ma wrogości, nieprzyjaźni. W historii ludzkości jednak dalej istnieją podziały, niezgoda, cierpienie zadawane bratu. Co się więc zmieniło? Zmieniło się to, że Krzyż Chrystusa sprawia, że pomimo zadawanego mi cierpienia przez drugiego człowieka, jestem wstanie przebaczyć zło krzywdzicielowi. Krzyż Jezusa popycha mnie do pojednania i budowania na nowo relacji z ludźmi. Nie sztuką jest się pokłócić, pobić, obrzucić błotem, sztuką jest, patrząc na Krzyż, podać bratu rękę.

Chryste, dziękujemy Ci za Twój krzyż, który pojednał nas z Ojcem, który uczy nas pojednania między braćmi. Panie, żyjemy w świecie, w którym niezgoda jest na porządku dziennym, ale dzięki Twojemu krzyżowi pojednania, możemy to wszystko przetrzymać. Twój krzyż uczy nas miłości, jedności i pokoju. Pomóż nam, Panie, jeszcze bardziej przylgnąć do Ciebie i do naszych bliźnich i spraw, aby nasze ręce czyniły pojednanie.
„Któryś za nas cierpiał rany, Jezu Chryste zmiłuj się nad nami".

OBRZĘDY ZAKOŃCZENIA
Komentarz
Po błogosławieństwie, w akcie dziękczynienia Chrystusowi za Jego zbawczą mękę, śmierć i zmartwychwstanie każdy podejdzie do prezbiterium, aby ucałować relikwie Krzyża Świętego. Gest ucałowania relikwii wyraża zaakceptowanie i przyjęcie naszego krzyża życia.

Modlitwa:
K: Módlmy się

Panie Jezu Chryste, nasze zmartwychwstanie i życie, podźwignij nas z grobu grzechów, nawiedź i napełnij duchową mocą. Spraw, abyśmy ugruntowani w wierze, nadziei i miłości mogli pojąć ze wszystkimi świętymi, jak wielka jest Twoja miłość. Tak bardzo nas umiłowałeś, że dla nas poniosłeś śmierć na krzyżu, aby żaden człowiek, który wierzy w Ciebie, nie zginął, ale miał życie wieczne. Który żyjesz i królujesz na wieki wieków.

W: Amen
Błogosławieństwo relikwiami Krzyża Świętego

Ucałowanie relikwii Krzyża Świętego

Pieśni: Krzyżu mój, krzyżu
Króla wznoszą się znamiona