Ekspres homiletyczny

Budować na skale

Księga Izajasza jako całość jest związana z trzema okresami historii Izraela, w których żyli autorzy kolejnych jej części. O pierwszym, właściwym Izajaszu mówiliśmy dość szeroko i tylko on jest znaną nam postacią, która wywarła ogromny wpływ na całą religię Izraela, profetyzm, a także dwóch swoich następców i duchowych kontynuatorów.

Deutero Izajasz jest postacią anonimową. Zastanawiają się niektórzy, jak prorok tak wielkiej miary mógł pozostać w ukryciu, i dochodzą do wniosku, że mogło to być programowe ukrycie się spowodowane działalnością w podziemiu, jakie utworzyło się w Babilonii wobec wszechwładzy państwa babilońskiego. Sympatie do Cyrusa, króla Persów i Medów i przyszłego grabarza Babilonii oraz wypowiedzi o zagładzie Babilonu (rozdział 47) nie mogły być wygłaszane oficjalnie. Ściągnęłyby na proroka ciężkie kary. Ukrywając się w czasie działalności w cieniu wielkiego Izajasza, prorok czasów niewoli pozostał na zawsze ukryty.

Jego kontynuatorem był Trito Izajasz. Działalność prorocka związana z tą częścią Księgi miała miejsce po powrocie z deportacji. Jeżeli pod umowną nazwą Trito Izajasza kryje się nie jeden człowiek, ale zespół ludzi, tym bardziej zrozumiałe jest ich pozostawanie w cieniu wielkich poprzedników. Nikt z nich bowiem nie musiał być szczególnie wybitną osobistością, a kontynuowanie linii Izajasza i Deutero Izajasza mogło być programowe.

Trzy części Księgi Izajasza różnią się swym nastrojem, który można nazwać ich ideą przewodnią. Księga Proto Izajasza, którą to nazwą określamy samego proroka, jest przede wszystkim Księgą Gróźb, gdyż groźby są przeważającym jej tematem, chociaż zawiera ona także pocieszające zapowiedzi eschatologiczne.

Księga Deutero Izajasza nazywa się Księgą Pocieszenia Izraela, gdyż zawiera ona zapowiedź rychłego zakończenia niewoli i radosnego powrotu do Ziemi Obiecanej. Będzie to jakby drugie Wyjście z Egiptu, a odnowa Syjonu nastąpi dzięki nawróceniu, miłości Jahwe i nowemu przymierzu.

Księgę Trito Izajasza można określić jako Księgę Tryumfu. Jej głównym tematem jest pocieszenie i krzepienie na duchu tych, którzy powrócili do ziemi ojczystej i w trudzie musieli na niej odbudowywać życie religijne i społeczne. Prorok ukazuje przyszłą chwałę Jerozolimy i całego Izraela w czasach eschatologicznych.

Obserwujemy więc, że w trzech okresach historii Izraela przez usta różnych głosicieli słowa Bożego brzmiało ono niezwykle aktualnie, napominając w obliczu grzechów i odstępstw, podnosząc na duchu, gdy naród został ukarany i odbywał trudny okres oczyszczenia przez deportację babilońską. Trzeba było wtedy podtrzymywać wiarę w niezachwianą miłość i wierność Boga. Trawa usycha, więdnie kwiat, lecz słowo Boga naszego trwa na wieki (Iz 40, 8). Nie Bóg zdradził naród, ale naród wybrany odrzucił miłość Boga. Bóg jednak nie odepchnął go na zawsze, nastąpi nowe przymierze, bo miłość Boga jest niezmiennie wierna.

Kiedy Izraelici wrócili do kraju, wobec nadal ciężkiej sytuacji i pozornego niespełnienia się wspaniałych zapowiedzi powrotu, słowo Boże w Księdze Trito Izajasza podtrzymuje nadzieje, ukazując, że ich realizacja nastąpi w czasach eschatologicznych. Ku tym czasom i ku postaci króla eschatologicznego Księga Izajasza w całości szczególnie jest ukierunkowana. Dlatego właśnie jest liturgiczną lekturą Adwentu.

Dziś szczególnie słyszeliśmy o tym, że naród sprawiedliwy, dochowujący wierności, wejdzie do królestwa Bożego. Jezus precyzuje warunek osiągnięcia tego królestwa. Jest nim spełnianie woli Bożej. Bogu nie potrzeba naszych słownych deklaracji, On czeka na nasze czyny, które będą realizacją Jego woli.

Mamy jasno ukazaną drogę. Niech okres Adwentu będzie dla nas czasem budowania na skale, a wiekuistą Skałą jest Pan.